dostoyevskinin-olumsuz-eseri-karamazov-kardeslerden-12-alinti-big-185

“Bildiğimiz üzere Dostoyevski büyük bir hakikat arayıcısı, ruh hastalıkları konusunda bir dahidir; ama onun Tolstoy, Puşkin, Çehov gibi büyük bir yazar olmadığını da biliyoruz.” demiş Nabokov.

Bu yazar tayfasının birbirlerini kıskanması hatta çirkinleşip birbirlerine bok atıp düzeysiz, temelsiz tabansız konuşmaları meşhurdur. Bildiğin yumruk yumruğa dövüşen bile var. (Bakınız: Gabo vs Mario)

Hemingway de Paris Bir Şenliktir adlı kitabında “Dostoyevski’yi düşünüyordum,” dedim. “Bir adam bu kadar kötü, hatta berbat yazıp da nasıl insanın içine böylesine işleyebiliyor?” buyurmuş.

Ben onu bunu bilmem, Dosto’ya laf söyletmem arkadaş. (Bu arada, Nurdan Gürbilek’in Sessizin Payı’ndaki ilgili bölümü okuyunuz derim.) Beyaz Geceler benim için özeldir. Beş altı tane farklı çevirisi vardır elimde. Birden fazla kez okuduğum nadir kitaplardan biridir. İşbu nedenle, geçtiğimiz Aralık ayında Gezici Festival’in programında Kazak yönetmen Nariman Turebayev’in Beyaz Geceler uyarlaması olan filmi Beyaz Gece’yi (Adventure) görünce hemen gidip izlediydim. Ve fakat hüsran. Beğenmedim azizim. Uyarlama işi zor iş. Edebiyat-sinema ilişkisi zaten çetrefil iş. Çok başarılı örnekleri var elbette ama bazen film bazen de kitap, bir diğerinin gölgesinde kalabiliyor. (Bu uyarlama mevzuunda iyi bir yazıyı buradan okuyabilirsiniz).

Nariman Turebayev’in uyarlaması da şimdiki zamanlarda geçiyor ve fakat ben kitabın ruhunu bulamadım filmde. Bir kere, adsız ve hayalperest erkek karakter bu uyarlamada çok silik kalmış. Kendi içinde yaşadığı mücadeleyi, diyaloğu, o melankoliyi sezemiyoruz filmde. Orjinalindeki gibi aylak değil. Terk edilmiş Petersburg sokaklarında dolaşamıyor bile çünkü geceleri çalışan bir güvenlik görevlisi. Nastenka deseniz; filmdeki fazla cevval olmuş.

Olsun, dedim yine de salondan çıkarken, Dosto’nun nefesi uzaklardan da olsa yüzüme çarptıydı çünkü.

Bir de şu var; acaba kitaba olan hayranlığımdan filmi harcamış olmayayım? Bir kez daha mı izlesem?

Onur Çalı