Dr. AC Lynch sistemik önyargının nasıl öldürdüğünü anlatıyor

rawpixel-com-nappy-

Bu makaleyi bir seneyi biraz aşkın süre önce, Amerika’dan Fransa’ya göç etme arifesinde olan bir arkadaşımla arayı kapatırken yazmaya başladım. Arkadaşım bunu gerçekleştirmek için aşmak zorunda olduğu inanılmaz derecede ayrıntılı zorluklardan bahsederken Amerika’da ırk ilişkilerinin durumundan konuşmaya başladık. Hayat şenliğinin Saint Martin kanallarından akıp gitmesini seyrederken yapmak istediğim son şey işlerin ne kadar kötü bir hal aldığını tartışmaktı. Arkadaşım durumun yakında düzeleceğini düşünüp düşünmediğimi sorduğunda nihayet içimi dökmeye başladım. O anda samimi yanıtım hayırdı. Birleşik Devletler’de anlamlı bir değişiklik olması için acı veren konuşmalar yapmamız, korkunç geçmişimizle yüzleşmemiz ve ırkçılığın bir rahatsızlık olarak varlığını sürdürdüğünü teslim etmemiz gerekecekti. Yıllardır Siyahi Amerikalılara yöneltilen mikroagresyonları ve ırkçı tonlu şakaları geçip arkadaşıma ırkçılığın hastalarımdan birinin tedavisinde bir unsur halini aldığı enteresan bir vakayı anlatmaya başladım.

Hastanın bir uzmana -esasen benzersiz ve nadir görülen bir hastalıkla ilgilenen bir doktora- sevkini gerektiren birçok rahatsızlık vardır. Küçük bir kasabada doktorluk yapan bir cerrah olarak zaman zaman en yakını çalıştığım hastaneden 60 dakika uzaklıktaki daha büyük hastanelere sevk gerektiren hastalıklarla karşılaşırım. Yıllardır ilgilendiğim bir hastam var. Kendisinin benim temin edemeyeceğim türden bir tedavi gerektiren bir durumu bulunuyor. Çoğu insan gibi doktorunun yanında kendini rahat hissediyor ve tedavi için başka bir yere gitmek istemiyor. Durumunu düzeltmesi için kendisini senelerce dürttükten sonra sonunda ikna oldu. Onu daha büyük bir üniversite hastanesine yönlendirdim ve muayenehane çalışanlarım buna pek sevindiler çünkü kendisi genellikle memnun etmesi zor huysuz bir hastadır, öfke nöbetleri geçirmesiyle bilinir ve ırkçı bir dil kullanmaması konusunda tarafımca ve diğer çalışanlarca defalarca uyarılmıştır.

Hastam ertesi ay muayenehaneme gelip o daha büyük hastaneden itaatsizlik nedeniyle taburcu edildiğini söyledi. Kendisine ameliyat gününden önce ikinci bir randevu vermek isteyen doktora bağırdığını anlattı. Şunu iyice anlamam gerekiyordu: Doktora bağırmasının nedeni bir randevu daha vermek istemesi değil, doktorun kendisini ikinci defa görmek istemesinin nedeninin (buraya bir azınlık grubu gelecek) tedavilerini karşılamak için kendisine çifte ücret ödetmek istediğini düşünmesiydi. Hastama bunun mümkün olmadığını açıkladığımda bana Fox News izlediğini ve bunun doğru olduğunu bildiğini söyledi. Haberlerde bir şeyler duymuş ve artık tastamam inandığı ırkçı bir sanrı yaratmış olabilirdi.

Otuz dakika boyunca hastamla oturup değerlendirme ve bilgilendirilmiş onamı açıkladıktan sonra kendisini hastaneye tekrar gitmeye ikna ettim. Takip randevusu almak için muayenehaneyi aradığımda kurum isteğimi reddetti. Doktoru ve diğer hastaları taciz ettiği gerekçesiyle hastanın kuruma girişi yasaklanmıştı. Ameliyat olmak istiyorsa artık başka bir yere gitmesi gerekecekti.

Hastamı bu daha metropolit bölgede karşılaşabileceği çeşitli türden insanlara hazırladığım benzer uzunlukta birkaç randevudan sonra bu adama ırkçılık tedavisi uyguladığımı fark ettim.

Şimdi, bu tuhaf gözükebilir ama Birleşik Devletler’de tıbbın kayıt ve faturalandırma kısımları ilginçtir. Bir doktor elektronik bir tıbbi kayıt oluşturduğunda hastaya koyduğu teşhisin bir kodu olması gerekir. Hastanın tıbbi bir sorununun olmadığı ama kanser taraması veya bu şekilde belirtilmişse aşı takviyesi gibi önleyici müdahaleler yapılan sağlıklı hasta randevuları gibi temel şeylerin kodları vardır. Hasta -bir kodu olan- diyabet tedavisi gibi tıbbi bir durum için geliyor olabilir, hastanın tedavisinde değişiklik yapılması gerekiyorsa değiştirici kod vardır veya hastaya eğitim verilmesi gerekiyorsa farklı bir kod kullanılır. Hasta riskli cinsel faaliyetlerde bulunuyorsa yüksek riskli cinsel davranışlar için Z725 kodu kullanılır veya sigara içiyorsa ve sigara bırakma danışmanlığına ihtiyacı varsa f17.20 kodu girilir. Egzotik ama gerçek bir ICD-10 (Uluslararası Hastalık Sınıflandırması) kodu listesi bile var. V91.07xa, su kayakları alev alınca yanan bir hastaya; T75.82xa, ağırlıksız ortama (uzay boşluğu) maruz kalan bir hastaya atanmıştır; esasen var olan veya hayal edebileceğiniz her tıbbi durum için bir kod var ama kod kitabında ırkçılığı arattığımda bulabildiğim en alakalı şey bir sanrı bozukluğu oldu.

Zaman ayırıp konuyu araştırdığımda ırkçılığın teşhis ve tedavi edilebilir bir şey olup olmadığını merak eden ilk doktor olmadığımı fark ettim. Doktor Poussaint adında birinin ırkçılığın ruhsal bozukluk olarak tanınmasını talep eden pek yalnız duran başvurusunu gördüm. Psikiyatrik bozukluklara ilişkin en güncel kitapçık olan DSM5 ırkçılığı bir rahatsızlık olarak sınıflandırmıyor. Hukukçular, ırkçılığı halk sağlığını ilgilendiren bir acil durum ilan etmek için çabalarken doktorlar da onu bir hastalık olarak adlandırmaya çabaladılar mı? Şu aşamada yanıt hayır.

Bu neden önemli? Doktorların ırkçılığı teşhis ve tedavi edip edememesini kim takar? Çoğu Amerikalı için bu soruların yanıtı daha önce hiç olmadığı kadar açık. Dylann Roof 17 Haziran 2015 günü Mother Emanuel Afrika Metodist Piskoposluk Baptist Kilisesi’nde ibadet eden dokuz kişiyi öldürdüğünde 25 yaşındaki Amerikalı teröristin eylemi ülkeyi sarsmıştı. 12 Ağustos 2017’de beyaz ulusalcılar ellerinde meşalelerle “Yahudiler yerimizi alamayacaklar” diye sloganlar atarken dünya izlemekle yetindi. Emmett Till, Trayvon Martin, Tamir Rice, Breonna Taylor, Sandra Bland, Eric Gardner ve George Floyd hep ırkçılık kurbanları. Aleni ırkçı eylemlerin haberlere bile çıkmayacak kadar yaygın olduğu Amerika’da ırkçılığın hastalık olarak tanınması bir dönüşüm ortaya çıkarabilir. Nasıl ki madde bağımlılığı teşhisi 80’lerde insanları “keş” olarak yaftalayıp hapse atmaktan günümüzde madde istismarı teşhisi ve rehabilitasyona dönüştüyse 2020 yılında ırkçılıktan muzdarip olanlar da ırkçılığın etkileri için tedavi olabilirler.

Çocuk felcinin büyük oranda geçmişte kalmış bir hastalık olması gibi ırkçılık da ortadan kaldırılabilir mi? Birkaç sene önce bir grup endokrinolog birtakım göstergelerin yaklaşan diyabetin bariz habercileri olduğunu belirledi; şimdi ise birçok klinik ve hastanenin net bir öndiyabet tedavisi rotası mevcut. Belirlenen hasta bir beslenme uzmanına yönlendiriliyor ve belirtildiği takdirde düşük dozda diyabet ilacıyla tedavi ediliyor. Oahu adasında doktorlar evsizliğin tıbbi bir rahatsızlık olarak teşhis edilebileceğini ve konut reçete edilerek tedavi edilebileceğini teslim ettiler. Yaklaşan bir hastalığın belirtilerini gördüğümüzde doktorlar olarak harekete geçer ve hastalara tavsiyelerde bulunuruz; bu bizim görevimizdir. Peki bir hastada ırkçılık riski tespit ettiğimizde ne yapabiliriz? Enteresan olan, eğitim ve danışmanlığı barındıran birçok müdahale seçeneği olması. Ama önce ırkçılığı bir teşhis olarak tanımamız gerekiyor.

AC Lynch

Kaynak: Literary Hub, 22 Haziran 2020

Çeviren: Çağla Taşkın