Türk edebiyatının geleneğinde yıllıklar önemli bir yer tutar. Nesin Vakfı Yıllıkları, Memet Fuat’ın hazırladığı yıllıklar, Mehmet H. Doğan’ın şiir yıllıkları ve Kemal Gündüzalp’in öykü yıllıkları bunlara örnektir.

Gördüğümüz kadarıyla son birkaç yıldır yıllık hazırlama işi iyiden iyiye tavsadı. Oysa yıllıklarda bir yılın dökümü yapılır, o yıl yayımlanan eserlerden seçmeler yayımlanır, yıl içinde yaşanan edebiyat tartışmaları özetlenirdi. Yıllıklarda bir de soruşturma bölümleri olurdu.

Biz burada, en azından yıllıkların soruşturma kısmını yaşatalım istiyoruz. Nedir, Parşömen Sanal Fanzin olarak, bunu internet yayıncılığı yapan bir e-dergi olmamızın sınırları içerisinde yapabiliriz: Az soruyla, soruşturmaya yanıt veren her değerli katılımcının yanıtlarını ayrı ayrı yayımlayarak. Öte yandan, soruşturmada az soru olmasına rağmen, “açılmaya” veya “genişletilmeye” müsait konulara işaret ettiğimizi düşünüyoruz. Yanıtların uzunluğu konusunda hiçbir kısıtlamamız yok.

Eleştiri ortamımızın çoraklığı ortada. Bu yüzden soruşturmanın son sorusunu çok önemsiyoruz. Yalnızca “en iyi” listeleri yapmakla yetinmek istemiyoruz. Sorunları ortaya koymanın birlikte düşünmeye, giderek çözümler üretmeye varacağını umut ediyoruz. Geçen yıl yaptığımız soruşturmayı değerli katılımcıların katkılarıyla yayımlamıştık. Bu soruşturmaları önümüzdeki yıllarda da sürdürmek istiyoruz.

Bu tür soruşturmalar ekseriyetle aynı kişilere sorulur. Biz bu tavrı da demokratikleştirmek istediğimiz için eleştirmenler, yazarlar, çevirmenler, akademisyenler, şairler, kitapçılar ve editörlerin yanısıra okurların da soruşturmaya katılımını sağlamaya çalıştık, çalışacağız.

2020’yi pandeminin gölgesinde geçirdik, kötü ve karamsar bir yıl oldu. 2021’in edebiyat açısından daha verimli, barış dolu ve en önemlisi sağlıklı olacağımız bir yıl olmasını dileriz.

Fatma Nuran Avcı

Yıl içinde yayımlanan ve beğenerek okuduğunuz ama yeterli ilgiyi görmediğini düşündüğünüz kurgu kitap ya da kitapları (telif ya da çeviri), beğenme nedenlerinizden de kısaca bahsederek bizimle paylaşır mısınız?

Alman yazar Wilheim Genazino’nun “Elden Düşme Dünya” adlı romanı sanırım ilk sırada. Gündelik kaygıyla yoğrulmuş korkularımızın seçimlerimize yansımasını anlatan kitap dikkat çekiciydi. Amin Maalouf’un “Uygarlıkların Batışı” adlı kitabını da anmalıyım. Yazarın son çeyrek yüzyıldaki Ortadoğu ve Batı gözlemlerini, deneyimlerini, kendi yaşam hikayesinin beraberinde okumak müthişti. Gazeteci yazarlara hep ilgili olmuşumdur. Bu yıl yerli yeni öykü kitaplarının dil ve konulardaki benzerliği diyeyim, epey düşündürdü beni. (Son yıllarda demek daha doğru) Torbalardan tütünler çıkıyor, sarılıyor binbir özenle. Bu güzel kafa iyi bir hikâye anlatacak diye beklerken öykü bitmiş. Bu yüzden dünya çağdaş edebiyatının ilk ustalarını yeniden okumak istedim. Ustaların seçkilerini araştırıp edindim. Mekanları, doğayı, karakterleri nerdeyse beş çizgi, çöp adam gibi yazılan öykülerden sonra, yağlı boya ressamının fırça izleriyle bezeli, konuları sağlam, duyarlı sayfaları okumaktan büyük keyif aldım.

Size göre 2020’nin önemli edebiyat olayları nelerdi?

Sait Faik Abasıyanık ve Haldun Taner gibi iki önemli ödülü alan yazarların orta yaşlarında olması. Artık genç öykücü dayatmasından biraz kurtulabiliriz sanırım. İki kitabın edebi değeri de tartışmasız bana göre. Yazar Pelin Buzluk ve çok sayıda kadının açıklamasıyla başlayan SusmaBitsin hareketinin ardından yayınevlerinin aldığı kararlar da çok önemli ve cesurcaydı.

Edebiyat ortamımıza baktığınızda ne gibi sorunlar, eksiklikler ve sıkıntılar görüyorsunuz?

Bu ortamda dengeler şaşmış durumda. Yazarın en iyi okur olması beklenirken, okumak yerine türlü bahaneler bulması ilginç geliyor bana. Çeviriyi beğenmiyor, yazarı beğenmiyor. Ne üretiyor, nasıl zamanını geçiriyor pekiyi? Sürekli yazıyor mu? İşin gerçeği sosyal medyada. Uygun konu olunca uzun uzun tartışıyor. Kültür ve sanatın yolu biçimsiz halde bence. Geveze metinler hepsi. Anlatıcısı arkadaşı, dinleyeni arkadaşı, tartıştıkları düşmanı sanki. Gündeme dair fikri çok ama yazacaklarında kararsız. Ne çok satarın telaşında, bir de her yıl çıkabilmeli kitabı.